Tapşırunı tıñlap, sanaqqa yökläw öçen basığız

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız

Bosniya –Gertsegovinadağı törek äsärläre häm alarğa qarata alıp barılğan cimerü säyäsäte

Ütkän yazmabızda äytep uzğan idek, 1463 nçe yıldan başlap 1878 nçe yılğa qadär törek xakimiyätendä qalğan Bosniya –Gertsegovinada töreklär 3 meň 560 qorılma tözi. Bu tarixi äsärlär xaqında qısqaça mäğlümat birep kitik. Bosniya –Gertsegovinanıň başqalası Sarayevo 500 yıl däwam itkän törek xakimiyäte çorında keçkenä şähärçektän zur toraq punkt xälenä kilä. Uzğan tapşıruıbızda iskitkeç törek äsärläre belän tulı Sarayevo şähäre turında süz alıp barğan idek. Bügen isä Bosniya –Gertsegovinanıň ikençe ähämiyätle şähäre Mostar häm andağı törek äsärlärenä tuqtalabız. Mostar şähäre 14 cämiğ, 11 mäçet, 7 mädräsä, küp sanlı därvişlär yortı, kitapxanälär, törbälär, manaralar, çişmälär, karavan-saraylar, fontannar, säğat manarası häm başqa tarixi törek äsärläre belän iğtibarnı cälep itä.

Mostar şähärendäge tarixi törek äsärlärennän iň ähämiyätlese şöbxäsez, Neretva yılğası aşa salınğan ,1556 nçı yılda qullanılışqa tapşırılğan Mostar küpere.Älege küper ike yağındağı tegermännär , munça, buydaqlar yortı häm Tabbane mäçete belän şähärneň siluetın barlıqqa kiterä. Bu küper 1 arkalı , 28 metr 60 sm.ozınlığında bula. Taşlardan kisep yasalğan , taş küper räşätkäläre arasındağı kiňlege 4 metr häm biyeklege 19 metr ,70 sm. bulğan bu küperne ,qızğanıç, 1933 nçe yılda xorvat ğaskärläre utqa totıp, cimerä. Soňınnan Törkiyä citäkçelegendä häm YUNESKO kontrolendä şundıuy uq Mostar küpere qabat tözelep qullanılışqa tapşırıla. Mostar şähärendäge başqa törek äsärlärenä küz salsaq, Karagöz bäy mäçete, Koski Mehmet Paşa mäçete ,fontanı , Nasuh Ağa mäçete, Nezir Ağa mäçete, Eğri küpere, Saruca İbrahim Paşa mäçete häm başqa distälärçä törek äsären kürergä mömkin.

Poçitel şähärendä 1562 nçe yılda tözelgän Şişman İbrahim Paşa isemendäge mäçet , mädräsä, karavan- saray, munça häm säğat manarası iğtibarğa layıq törek äsärläre bulıp toralar. Fäqat serb häm xorvat ğaskärläreneň barı tik keşelärgä qarata ğına tügel, tarixqa qarata da doşmanlığı näticäsendä bü äsärlärneň küpçelege bügenge köndä taş öyemnären xäterlätä.

Bosniya - Gertsegovinanıň Travnik şähärenä küz taşlağanda 15 nçe ğasırda töreklär tarafınnan tözelgän Travnik nığıtması , Beyazıt 2 nçe mäçete belän nığıtma eçendäge başqa qorılmalar , Söläyman Paşa mäçete, Fevziye mädräsäse, Elçi Kokoriç İbrahim Paşa mädräsäse, Hacı Ali bäy mäçete, säğat manarası, Muhsinzade Abdullah Paşa törbäse, Vezir Mustafa Paşa törbäse iğtibarnı cälep itüçe törek äsärläre bulıp tora.

Ğosmanlı dawlätendä 3 padişahqa wäzir bulğan Sokullu Mehmet Paşanıň tuğan cire Vişegrat şähärenä küz salğanda Sokullu Mehmet Paşa isemendäge saray, mäçet, mädräsä, küper häm başqa qorılmalarnı kürergä mömkin. Vişegrattağı arxitektor Sinan tarafınnan tözelgän Sokullu Mehmet Paşa küpere -iğtibarnı cälep itüçe törek äsäre. Küper Drina yılğası aşa uza. Mäşhür “Drina küpere” isemle romanında İvo Andriç bu küperne üzäk itep ala. 7 metr 20 sm. biyeklegendä häm 179 metr ozınlığında bulğan ,tanılğan törek arxitektorı Sinan tarafınnan tözelgän älege küper Balkanda saqlanıp qalğan siräk äsärlärneň berse.

Bosniya –Gertsegovinadağı başqa şähärlärgä küz salsaq, Banya Lukada Arnavudiye mäçete häm Ferhat Paşa mäçete; Bihaçta Fethiye mäçete; Blagayda Halveti därvişlär yortı häm Sarı Saltuk törbäse; Foçada Alaca mäçete; Trebinyeda Aslan Ağa küpere iskitkeç törek äsärläre bulıp toralar.

1992 häm 1995 nçe yıllar arasında Bosniya –Gertsegovina suğışında cimerelügä duçar bulğan häm tulısınça yuqqa çıqqan qayber törek äsärlärennän tübändägelärne kürsätergä mömkin: Mostarda Hacı Hasan mäçete, Odzakta Çarşı mäçete, Stolaçta Fahreddin Rizvan bäy kölliyäte,Balkanda törek arxitektura ürnäklärennän YUNESKO tarafınnan saqlaw astına alınğan berdanber qorılma Foçadağı Alaca mäçete, Banya Lukada Arnavudiye-Defterdar mäçete häm Ferhat Paşa mäçete, Poçiteldağı Hacı Ali mäçete, Nevesinjeda Hünkar mäçete, Çayniçeda Sinan Paşa mäçete, Vişegradta Gazanfer bäy mäçete häm Mehmet Fatih 2 nçe mäçete . Qızğanıç, keşelek häm keşelek qıymmätläre zur zıyan kürgän , yaraları haman da tözälmägän bu suğıştan zarar kürmiçä qalğan ber genä törek äsäre dä yuq.

Tapşırunıñ podkast (mp3) yazmaları

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız

Tapşırunıñ tawış cıyılmasına (XML) yazılu öçen basığız