Tapşırunı tıñlap, sanaqqa yökli alasız

Şifalı sular belän bäyle ğomum bilgelämälär, terminnar

Termalizm - qaynar mineralle sunı çığanaqlarınnan şifa maqsatı belän faydalanu wazifasıdır. Vanna, eçü, balçıq vannası häm ingalâtsiya kebek törle çaraları bula. Tabış maqsatın yörtmäwçe, cämğiyätneñ eşçe köçlären häm sälamätlegen saqlaw niyäte belän başqarılğan eşçänlek isä - "sotsial termalizm" añ-fikere eçendä urın ala.

Balneologiya - qaynar çığanaq qorılması beleme mäğnäsendä belem terminologiyäsenä yaqın waqıtta kergän ber termin. Termalizm belän işmäğnäle diyärlek.

Balneoterapiya - şifalı çığanaq sularınnan faydalanu yulı belän yasalğan härtörle däwalaw ısulı.

Kür - könbatış nigezle termin häm tıyp-meditsina terminologiyäsenä kilep urnaşqan süz. Şifalı çığanaq qorılmalarında häm maxsus sälamätlek saqlaw üzäklärendä qullanılğan däwalaw şäkele. Yaxşıruğa qarağan çaralarnıñ barısın da üz eçenä ala. Tıyp telendä - xastalıq-awırunıñ qatği räweştä yaxşıruın tä'min itüçe ğamäl dimäk.

Talassoterapiya - diñgez suı belän däwalanu ısulı. Bilgele ber tiränlektäge çista diñgez suınıñ turıdan-turı häm daimi bularaq tartıluı, gäwdä, tän cılılığına qadär cılıtıluı häm maxsus basseynnarda törle massaj texnikaları, künegülär häm mük maskaları belän küätländerelep, däwalaw maqsatı öçen qullanıluı.

Krenoterapiya - mineralle sular belän yasalğan däwalanu ısulı. Berençe tapqır - 18 nçe yözdä sularnıñ däwalaw üzençäleklären analiz itkän fransuz ğalime Theophile de Bordeu tarafınnan bilgelänä.

Kinesiterapiya - organizmnı saw-sälamät itüçe, köçäytüçe, üsüne tizlätüçe, yaxşıru, sälamätlänü barışın qısqartuçı, çiktän tış arığanlıq häm fiziki depressiyägä duçar bulğan keşelärneñ däwalanuına qarağan çaralarnı üz eçenä ala.

Mineralle sunı barıbız da beläbez. Mineralle şifalı su - quşılmasında iyäläşelgän miqdardan şaqtıy däräcädä kübräk gaz (karbondioksit, uglerod okisi), kükert, timer, metall kebek awır metall häm radioaktiv matdä bulğan çığanaq sularğa birelgän ğomum isem. Tarix äwwälge çorlardan birle qaynar yäki salqın bularaq qullanılğan häm xastalıqlarnı däwalawçı üzençälekläre arqasında "şifalı su" dip tanıtılğan sular.

Ilıca (yäğni mineral çişmä) - mineralle su yäki "şifalı su" bilgelämäsenä turı kilgän sularnıñ cir öslegenä çıqqan urınnar. Törle töbäklärdä häm yaqlarda - "kaynarca", "ılısu", "açık ılıca", "taw ılıcası" kebek isemnär belän yörtelä. Kaplıca - kübräk östendä qorılma urnaşqan ılıcalar, mineral çişmälär öçen äytelä. Kaplıcalar (yäğni mineralle su çığanaqları qorılması) - xalıq arasında töbäklärgä qarap bik törle isemnär belän yörtelä. Hamam, çermik, grime, germabe, girmab, terme isemnäre - bolarnıñ iñ küp bulğannarı.

Ber ük räweştä kaplıcalarğa - ğilmi sıynıflandırularğa, fänni klassifikatsiyälänülärgä qaramastan tämenä, isenä, däwalaw üzençälegenä häm qullanu torışlarına qarap ta isem birelä. "Gazlı", "küz suı", "yılannı tereltkän", "kurşunlu" (qurğaşlı) kaplıcaları, mineralle çişmä qorılmaları kebek.

Eçmä (eçü) – “içmece”, “içmeler”, ekşisu” (äçe su) yäisä “acısu” (açı su) kebek isemnär belän tanıtılğan sular, möxtäräm tıňlawçılar. Tabiği bularaq oyışqan, qatnaşmasında küp sanda mineral bulğan mineralle sularnı däwalanu maqsatlı qullanılğan oçraqta sälamätlekkä faydalı berär element bula.

Fäqät eçeläçäk sunıň ximik qorılışın belü, miqdarı, däwalanu möddäte häm waqıtı xaqında tabip kiňäşenä möräcäğät itärgä kiräk.

Menba suı – eçü öçen iň yaraqlı sular. Bik yıraq töbäklärdän cirgä ütep kergän öslekle sular – cir astında ozaq waqıt buyı sözelep, çistarına, arına häm uzğan urınnardan mineral tozları da östälep, cir östenä çığa. Ber sekundada aqqan su miqdarı häm esselekläre cäyen qışın üzgärmi. “Tabiği çığanaq suı” iseme astında şeşälärgä tutırılıp satıla.

Şifalı sularnıň fiziologik tä’sirläre häm ğomum indekatsiyäläre

Şifalı sularnıň ximik sıynıflandırıluı, klassifikatsiyälänelüe ni çaqlı ber-berennän ayırmalı isemleklär tudırsa da, mineralle sularnıň fiziologik tä’sirläre häm nindi awıruğa qarşı däwalawçı üzençäleklärgä iyä buluı turında yasalğan bäyäläwlär – bik tä ul xätle ayırmalılıq kürsätmi.

Tıyp-meditsinanıň üze eçendä bulsın, başqa belemnär belän bergä bulsın qamilläştergän häm fänni nigezgä salğan här mäs’älä, xosus – mineralle sular belän yasalğan däwalawnıň uzğan här kön ähämiyäteneň qazanuına säbäp bula.

Çığanaq qorılmalar häm eçü däwalanuı – elekke töşençägä kürä daru belän däwalanu belän ber rättän başqa böten däwalanu ısullarınıň tışında barı tik tämamlawçı häm psixologik ciňeläytüçe element bularaq qaralğan bulsa, bügen inde üzgärgän rollär arqasında ayırım ber däwalanu ısulı bularaq üzläşterelgän.

Ilıca (mineral çişmä) häm içme (eçü) däwalanuınıň belengän awırular belän bergä belenmägän yaňa xastalıqlarğa da faydalı buluı – ütkärelgän tıyppi, meditsina bäyäläwläre belän daimi räweştä isbatlanğan ber çınbarlıq.

Şifalı sularda eregän kileş bulğan mineral tozlar belän bergä küz belän kürenmägän radioaktiv nurlarnıň şaqtıy xastalıqqa däwa buluı – bik borınğı çorlardan birle belenä. Ayıruça bu sularnıň mikroplarğa qarşılıq kürsätü köçen arttıruçı, seňderüne ciňeläytüçe häm bädänne räxätlätüçe, tınıçlandıruçı bertörkem uňay tä’sirläre buluı da – inqâr itelmäslek ber xaqiqät.

Şifalı sular häm däwalawçı üzençälekläre mäs’äläsendä eşçänlek alıp barğan keşelär qaysı çığanaq qorılmasınıň yäisä eçmäneň (eçü suınıň) nindi awıruğa yaxşı kilüe mäs’äläsendä qayber bilgeläwlär yasıy häm soňğı qararnı tabibkä qaldıru öçen çığanaq qorılmalar häm eçü suların şuşı yaqları belän yaňa sıynıflandıruğa, klassifikatsiyäläwgä ala.

Fäqät şunı da äytep uzarğa kiräk: çığanaq qorılma däwalanuınnan şifa ömet itüçelär baraçaq çığanaq qorılmasınıň üzençäleklären belmiçä häm üzendä bulğan başqa ber awıruğa, xastalıqqa iğtibar itmiçä, barı tik ber genä xastalıqqa yaxşı kiläçäk diyep çığanaq qorılmalarına kitmäskä tiyeş. Mäsälän, revmatizm awıruınnan zarlanuçılar, yöräk häm tamır xastalıqların onıtıp, çığanaq qorılmalarına barğan çaqta sälamätlekkä qawışu urınına telänmägän bertörkem küreneşlärgä duçar bulırğa mömkin.

Bügen şifalı çığanaq qorılmaları däwalanuı belän şöğillänüçe ğalimnär: “İň yaxşı mineral su yäisä yaxşı çığanaq qorılması yuq. Bilgele ber awırularğa yaraqlı çığanaq qorılmaları bar,” - digän tezisnı urnaştırırğa häm çığanaq qorılmalarına aňsız räweştä barunı buldırmasqa tırışa.

Çönki çığanaq qorılma-qaplıca häm içmälärdäge däwalaw çaraları – küp oçraqta organizmnan organizmğa qarap üzgärüçe törle näticälär tudıra. Moxitnı almaştırğan çaqta yaňa moxitka ahaň buldıruı da – keşedän keşegä kürä törleçä bula. Kemder yaňa moxitka şunda yq ahäň buldırsa, qayberäwdä bu eş bik äkren bara, beräwdä isä hiç mömkin bula almıy.

Kaplıca (şifalı çığanaq qorılması) däwalanuı da – awıru öçen ör-yaňa moxitka küçü dimäk. Bu yaňa moxitnıň uňaylımı, yuqmı ikänlege, iyä bulğan risklar, uňaylı yäisä tiskäre yaqları, faydalanu waqıtı, möddäte, könlek vanna yäisä eçü miqdarı, esselek däräcäse, däwalanu waqıtında qullanılaçaq ısullar häm östämä bularaq alınaçaq darular kebek mäs’älälär – bu ölkäneň belgeçe bulğan tabiplär tarafınnan bilgelänelergä tiyeş.

Xalıqara kaplıcalar (çığanaq qorılmaları) berlege, qısqa iseme belän FİTEC tarafınnan bilgelängäne kebek, şifalı sularnıň däwalawçı üzençäleklärennän uňaylı räweşta tä’sirlängän xastalıqlar bik küp. Sulış yulı, xatın-qız, eçke bülep çığaru sisteması “indrokrin sisteması”, nerv sisteması, seňderü sisteması, qan äyläneşe sisteması, yöräk häm tamır, tire, küz, böyer häm sidek yulları, izvestlänü häm söyäk awıruları belän revmatizm xastalıqları, metabolizm bozılğanlığı, xastalıq häm operatsiyädän soňğı awırtularğa şifalı sularnıň yaxşı kilüe belderelä.

Mäs’äläneň belgeçläre tarafınnan ğilmi kürsätkeçlärgä tayandırılıp xäzerlängän häm bernindi neçkäleklärgä kerelmiçä barı tik töp başçalar räweşendä birelgän isemlekne qarağan çaqta kilep çıqqan näticälär dä şaqtıy küzgä taşlanıp toruçı.

Bu isemlekkä kürä sodium xlorlı tozlı sular – revmatizm xastalıqlarına, qan äyläneşe sisteması “yöräk-tamır” awırularına, organizmdağı alcığanlıq “nerv-muskul” awırularına däwa bulıp tora.

Uglerodlı häm gidrouglerodlı sular – tuqlanu bozılğanlığı çirlärenä, böyer häm sidek yulları awırularına, revmatizm xastalıqlarına, karbonatlı (uglerodlı) häm hidrokarbonatlı (gidrouglerodlı) sular belän “açı su” dip tä yörtelgän “sülfatlı (kükertle) sular” – tuqlanu bozılğanlığı awırularına, böyer häm sidek yulları xastalıqlarına, revmatizm awırularına yaxşı bula.

Timerle qorıçlı sular – qandağı timer külämen tärtipkä salıp, citeşsezlekne betersä, ber ük waqıtta revmatizm awırularına da yaxşı bula. Arsenikle (mışyaqlı) sular – organizmdağı köçsezlekne beterä, organizmnı köçäytä, yodlı sular – sulış yulı, qan äyläneşe sisteması “yöräk-tamır” awırularına häm küz awırularına däwa bula ala.

Kükertle sular – revmatizm, tire, xatın-qız, küz häm sulış yulı awırularına yaxşı bula, radonlı “yäşlek” suları – böten organizmnıň yaraqlaştırıluın buldıra, nerv sistemasındağı häm organizmdağı arığanlıqnı beterä. Ayıruça radonlı sularnıň gormonal tigezsezleklärne tärtipkä saluı, revmatizm awırularına yaxşı kilüe belenä. Häm balçıq suları – xatın-qız awırularına, revmatizm häm tire xastalıqlarına yaxşı bula, nerv häm muskul alcığanlığın beterä.

Ruxığız häm bädänegez şifa belän tulsın.

Tapşırunıñ podkast (mp3) yazması