Tapşırunı tıñlap, sanaqqa yökläw öçen basığız

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız

Bosniya–Gertsegovinadağı törek äsärläre

Bosniya –Gertsegovinanıň xalıq sanı- 3 million 989 meň 18, öslek mäydanı isä- 51 meň 129 kv.km. Başqalası- Sarayevo. Kürşe illäre- Xorvatiya , Çernogorye häm Serbiya.

Bosniya- Gertsegovinada räsmi tellär- serb, xorvat häm bosniya telläre. Tanılğan şähärläre- Zenica, Tuzla, Banja Luka häm Mostar. Bosniya –Gertsegovina 1463 nçe yılda Ğosmanlı padişahı Fatih Soltan Mehmet tarafınnan törek idarasenä quşıla häm 1878 nçe yılğa qadar törek xakimiyätendä qala. Bu töbäkneň törek xakimiyätenä küçüe belän bergä Bosniya –Gertsegovina xalqı möselmanlıqnı saylıy. Şuňa kürä dä tabiğıy bularaq, töbäktäge törek tä’sire başqa töbäklärgä qarağanda tağın da köçle bula. Bosniya –Gertsegovinadağı Ğosmanlı törek xakimiyäteneň berençe yıllarında keçkenä toraq punktlar xälendä bulğan Sarayevo Mostar, Travnik häm Zvornik iqtisad häm säwdä tormışınıň töreklär yärdamendä canlandırıluı näticäsendä qısqa waqıt eçendä zur şähärlärgä äwerelä. Töreklär bu çorda töbäktä iminlek tä’min itälär häm xalıqnıň dini, sotsial, mädäni häm iqtisadıy ixtıyacların qanäğatländerü öçen törle qorılmalar tözilär.

Bosniya –Gertsegovinada 5 ğasırdan artıq däwam itkän törek xakimiyäte çorında xärbi, dini häm säwdä, belem birü, sotsial maqsatlı qorılmalarnı üz eçenä aluçı tuplam 3 meň 560 törek äsäre tözelä. Alarnı tübandägeçä kürsätergä mömkin: 1182 mäçet, 75 därwişlär yortı häm 135 törbä bulu belän bergä barlığı 1392 dini qorılma; 76 mädräsä, 874 mäktäp, 2 darülkurra ,yäğni dini mäktäp , 2 rüşdiye, yäğni xärbi urta mäktäp, 6 kitapxanä - tuplam 960 belem birü oyışması; 622 karavan-saray, qıymmätle äyberlär satıluçı 2 säwdä üzäge, ber ük törle eşxanälädän torğan 4 eş üzäge, 8 yulawçılar yortı –barlığı 636 säwdä qorılması; 64 nığıtma, 135 manara –cämğıse 199 xarbi qorılma; 9 xäyriyä cämğıyäte, 45 munça, 24 säğat manarası, 146 çişmä, 121 küper, 1 su arkası, 27utar-saray–barlığı 373 sotsial qorılma bar.

Bosniya- Gertsegovinadağı törek äsärlären aňlatunı başqala Sarayevodan başlasaq, şähärdäge iğtibarğa layıq törek äsäre- Baş bazarı. Sarayevoda 5 ğasırğa yaqın däwam itkän törek idaräse çorınnan çıqqanda 101 mäçet, 9 därwişlär yortı, 17 törbä, 7 mädräsä, 47 mäktäp, 5 munça, 3 karavan-saray , 21 yulawçılar yortı , 7 küper , 1 xärbi mäktäp , 1 litsey, 2 xastaxanä, 1 kazarma häm 1 saray Avstriya idaräsenä tapşırıla.

Gazi Hüsrev bäy kölliyäte Sarayevonıň üzägen barlıqqa kiterä. Mäçet, mädräsä, karavan-saray, därwişlär yortı , säwdä üzage, munça, törbä ,fontan, çişmäne üz eçenä aluçı Gazi Hüsrev bäy kölliyäteneň tirä- yağında Baş bazarı urnaşqan.

Sarayevodağı başqa törek äsärlärennän Gazi Hüsrev bäy mäçete, törbäse, mädräsäse, därvişlär yortı , säğat manarası , säwdä üzäge, Bursa säwdä üzäge, Ali Paşa mäçete, Ferhat bäy mäçete, Hünkar mäçete, Hacı Sinan därwişlär yortı, Keçi küpere, Şarkiyat kitapxanäse, Sarayevo nığıtması ,Ali Fakih mäçete, Şeyh Mağribi mäçete häm Hünkar küperen kürsätergä mömkin.

Sarayevo häm ğomumän Bosniya –Gertsegovinadağı törek äsärlären yuqqa çığaru Avstriyanıň bu töbäkne yawlap aluı belän başlana. 1717 häm 1738 nçe yıllar arasında Sarayevonı yawlap alğan avstriyalılar barı tik ber tön eçendä genä dä şähärdäge 177 mäçettän 120 sen utqa tota. Cimerü, yuqqa çığarular Patşalıq häm Tito çorı Yugoslaviyäsendä dä däwam itä häm 1992nçe yılda başlanıp, 1995 nçe yılğa qadär dawam itkän serb häm xorvat köçläreneň barı tik keşelärgä genä tügel, tarixqa qarata da alıp barğan suğışta iň yuğarı noqtasına ireşä. Mäçetlärneň 614e tulısınça, 307 se isä öleşçä , tuplam 921 tarixi törek äsäre serb häm xorvat köçläre tarafınnan yuqqa çığarıla .

Tapşırunıñ podkast (mp3) yazmaları

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız

Tapşırunıñ tawış cıyılmasına (XML) yazılu öçen basığız