Tapşırunı tıñlap, sanaqqa yökläw öçen basığız

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız

Mehmet Rıza Bekin wafat buldı

Könçığış Törkistan Milli üzägeneñ qoruçısı Könçığış Törkistan Yärdämläşü cämğiyäteneñ dä qoruçı başlığı bulğan Mehmet Rıza Bekin yaqtı dönyadan kitte. Bekin Änkara Kocatepe mäçätendä uqılğan cenaza namazınnan soñ cirlände.

Mehmet Rıza Bekin 1925nçe yılda Sincan Uyğır üzidaräle töbägeneñ Hoten şähärendä dönyağa kilä. Uyğır töreklärennän bulğan Bekin 9 yäşendä ğailäse belän Äfganstanğa küçep kitä. Xärbi mäktäptä belem alu öçen Törkiyägä cibärelgän Bekin 1944nçe yılda Maltepe Xärbi litseyın, 1946nçı yılda Xärbi mäktäpne häm 1948nçe yılda da Tupçı mäktäben tämamlap, törek armiyase saflarına quşıldı. Wazifası waqıtında Qoreya suğışında Berençe törek xärbi brigadası tupçı bülegendä leytenant däräcäse belän qatnaşqan Bekin ğazıy medale iyäse bula. Bekin 1965nçe yılda Xärbi mäktäp akademiyasın häm 1966nçı yılda Yuğarı Komanda Akademiyasın beterep, Ğomüm ştab küzläw räislegendä bülek mödir wäkillege häm Van Jandarmeriya Xärbi brigada Ştab räislege dä aralarında bulğan törle wazifalar başqara. General-mayor däräcäse belän 1977nçe yılda layıqlı yalğa çıqqan Bekin Törkiyäneñ Tähran Xärbi Attaşe Urınbasarlığı wazifasın da başqara. Ministrlar kabinetında belgeç bularaq eşlägän Bekin 1989-1990nçı yıllarda Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ Äfganstanğa humanitar yärdäm programması qısalarında Paqıstanda qorğan Minadan Arındıru Belem Birü Üzägendä başkiñäşçe wazifasında eşläde. Bekin 1986nçı yılda qorılğan Könçığış Törkistan waqıfı räislegenä bilgelänep, Könçığış Törkistan mäs’äläsen dönya cämäğatçelegenä citkerü yulında eşçänlek başqara.

4nçe Törek dönyası kino könnäre uzdı

2010 Awrupa Mädäniyät başqalası İstanbul matur eşçänlekkä öy xucalığı başqardı. İstanbul Universitetı Awraziya İnstitutınıñ organizatsiyase Mädäniyät häm Turizm Ministrlığı kertkän öleşläre häm Törek Xezmättäşlek häm Qalqınu İdaräse Räislege, TÜRKSOY, Beyoğlu Bälädiyäse yärdäme belän çınğa aşırılğan “4nçe Törek dönyası Kino könnäre” 14nçe – 18nçe fevral könnärendä uzdı. “4nçe Törek dönyası Kino könnäre”ndä Azärbaycan, Qazaqstan, Qırğızstan, Üzbäkstan, Törekmänstan, Tacikstan, Sincan Uyğır üzidaräle töbäge, Başqortstan Cömhüriyäte häm Tatarstan Cömhüriyätennän büläk alğan filmnar kürsätelde.

Açılış kiçäsendä eşçänlekkä öleş kertüçelärgä Maqtaw gramotası tapşırıldı häm Şaman biyü törkeme çığış yasadı. Soñınnan “Küçüçelär” isemle film kürsätelde. Organizatsiya film kürsätülär, açıq utırış häm kürgäzmälär belän däwam itte.

Eşçänlek turında mäglümat birgän İstanbul universitetı Awraziya İnstitutı mödire professor doktor Hayati Tüfekçioğlu organizatsiyaneñ maqsatınıñ qatnaşuçı illärne urtaq mädäni qimmätlär yanında oçraştıru, qaynaştıru, tizlek belän üsüçe dönyada urtaq tarix häm mädäni qimmätlär yaqtılığında kiläçäk vizionnı barlıqqa kiterü häm Awraziya geografiyasına cäyelgän zamança törek illäreneñ mädäni qimmätläreneñ film yärdämendä urtaqlaşıluın tä’min itü buluı citkerde.

Organizatsiyanıñ eçendä urın alğan “Ostazlarıbızğa xörmät” isemle utırışta Çıñğız Aytmatov, Halit Refiğ, Zeki Ökten häm Yücel Çakmaklınıñ icat üzençälekläre qaraldı.

"Azatlıq Awazı: Bahtiyar Vahapzade” simpoziumı ütkärelde

Atatörek Mädäniyät Tel häm Tarih Oyışması, Atatörek Mädäniyät Üzäge Räislege, Ardahan Vilayäte häm Nahçivan Däwlät Universitetı urtaq oyıştırğan “Azatlıq Awazı: Bahtiyar Vahapzade” simpoziumı Ardahanda ütkärelde.

30dan artıq belgeç qatnaşqan ike könlek simpoziumda Vahapzadeneñ ädäbi keşelege häm quyğan köräşe añlatıldı.

Törle eşçänleklär dä oyıştırılğan simpozium waqıtında, ayıruça, UNESCO belän Mädäniyät häm Turizm Ministrlığı tarafınnan “Yäşäwçe Keşe Xäzinäse” bulıp saylanğan Şeref Taşlıova da kontsert quydı.

Alişer Nevai iskä alındı

Törek dönyasınıñ tanılğan şağire Alişer Nevai Üzbäkstanda iskä alındı. Taşkenttağı Milli Sänğat Galereyasında oyıştırılğan tantanada çığış yasawçılar Nevaineñ barı tik xalıqnıñ tügel, ä barlıq törek dönyasınıñ kürenekle şäxese häm urtaq qimmät yadkare buluın äyttelär. Çığışlarda törek teleneñ bügenge könnärgä kilüendä şağirneñ möhim leşe buluına basım yasaldı.

Soñınnan tanılğan şağirneñ äsäre Hamsedän alınğan häm säxnägä quyılğan mini spektakl quyıldı.

Törek teleneñ aldınğı sänğatçelärennän bulğan Nevai 1441nçe yılda Äfganstannıñ Herat şähärendä tudı. Başlanğıç belemen ätisennän alğan Nevai belemen soñınnan Horasan häm Semerkandta alırğa däwam itterde.

Kürenekle şağirneñ törek häm farsı tellärendä Divannar, Qırıq Xädis häm Muhakemetü'l Lugateyn, 5 bäyettän torğan Hamse kebek 30 tiräse äsäre bar.

Xalıqara şağir Äxmät Yäsäwi simpoziumı uzdı

İstanbulda Bağcılar Bälädiyäse tarafınnan 20-21nçe fevral könnärendä “Xalıqara şağir Äxmät Yäsäwi Simpoziumı” oyıştırıldı. Simpoziumda “Şağir Äxmät Yäsäwineñ tormışı, fikerläre”, “Divan-ı Hikmet qitabı”, “Urta Aziya häm Balkanda Äxmät Yäsäwi tä’sirläre”, “Ütkännän kiläçäkkä äsärlärdä Yäsäwilek” häm “Yäsäwilek tikşerenüläre” mäs’äläläre qaraldı.

Cıyılışta qatnaşqan İstanbul Universitetı Ädäbiyat fakultetı layıqlı yaldağı uqıtuçı Tyurkolog professor doktor Kemal Erarslan Äxmät Yäsäwi belän bäyle eşçäñleklärne häm Yäsäwineñ törek dönyası öçen ähämiyäten añlattı. Şağir Äxmät Yäsäwi turında möhim tikşerenülär yasağan Erarslan eçendä Mäskäw, Angliya, Taşkent, İstanbul häm Änkara yazmaları da bulğan Äxmät Yäsäwineñ şiğerläre turında ireşkän 10 äsas yazma qısalarında eşçänleklären däwam itterüen belderep: “Bolardan cıyğan şiğerlär 250-300gä citäçäk. Eşne tizlätep, bu yılnıñ cäy azağına näşriyat öçen äzerläyäçäkmen,” – dide.

“Qara Tarix Tawlı Qarabah” dokumental filmı tanıtıldı

Ukraina başqalası Kiyevda Ukraina belän Azärbaycan däwlät televideniyaları xezmätkärläre tarafınnan töşerelgän “Qara Tarix Tawlı Qarabah” isemle dokumental film tanıtıldı. Qarabahnıñ ärmännär tarafınnan yawlap alınuın häm yasalğan küpläp üterülärne añlatuçı film televideniyeda iñ küp qaralğan programa buldı. Azärbaycannıñ Kiyev ilçelegeneñ yärdäme belän töşerelgän filmnıñ rejisserlarınnan berse Georgiy Spasokukotski yasağan çığışında Tawlı Qarabah çınbarlıqların tarixi dokumentlar belän äzerläp, Ukraina cämäğatçelegenä täqdim itüdän toyğan qanäğatlekne belderde.

Ütkän 3-4 yıl eçendä Azärbaycan häm Ukrainanıñ däwlät televideniyeları bergä çınğa aşırğan ähämiyätle programmalarnıñ buluın xäterlätkän Azärbaycan ilçese Talat Aliyev älege filmnıñ barı tik Qarabah mäs’äläsenä genä xas buluın tarixi waqiğa bularaq bäyäläde. “Bez başqarğan bu eşçänleklär güyä ärmän genotsidı däğwaları belän yaqınnan bäyle. Bez bu Hocalı küpläp üterüne, Qarabah mäs’älälären Ukraina xalqına añlatu belän, çınında, kemneñ küpläp üterü başqaruın kürsätäbez. Bolar ärmännärneñ bernindi çınbarlıqqa tayanmawçı däğwalar äytüen kürsätä. Genotsidnı kemneñ başqaruın bar dönya kürsen. Küpläp üterüne başqaruçılar töreklär tügel, ä ärmännärneñ näq üzläreder,” – dip äytte.

Tapşırunıñ podkast (mp3) yazmaları

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız

Tapşırunıñ tawış cıyılmasına (XML) yazılu öçen basığız