Xätirälärdä Atatörek

Tapşıru düşämbe kön efirğa çığa. Älege tapşıruda dönyaküläm tanılğan däwlät eşlekleläre, yazuçılar, fiker iyäläre, zıyalılarnıň Törkiyä cömhüriyäten qoruçı böyek yubaşçı Mostafa Kemal Atatörek xaqındağı yazmalarına kiň urın birelä. Şulay uq fiker iyäläreneň Atatörek häm cömhüriyät belän bäyle bäyälämäläre, açıqlawları, matbuğatta basılıp çıqqan mäqalälärennän alınğan özeklär dä yaqtırtıla.

Tarix säxifäse

Tapşıru sişämbe könnärendä täqdim itelä. Älege tapşıruda tarixta tirän ez qaldırğan üzençälekle waqiğalarnı yaqtırtuğa kiñ urın birelä. Tapşırunıñ töp maqsatı – qızıqsınu uyata torğan waqiğalardan ürnäklär täqdim itep, tarixnıñ az belengan yaqları belän tıñlawçılarnıñ iğtibarın cälep itü.

Şifalı sular cännäte Törkiyä

Tapşıruda Törkiyädäge şifa çığanağı bulğan tabiği su baylıqları tanıtıla. Bu tapşıruıbızda sez älege çığanaqlarğa ireşü häm xastalıqlarğa şifa ezläw yulların tabarsız. Yazmabızda Törkiyädä raslanğan şaqtıy şifalı çığanaqlarnı tanıtırbız häm, şul räweşle, tıňlawçılarğa güzäl il Törkiyäneň, şul uq waqıtta, “şifalı su cännäte” buluın aňlatırbız.

“Şifalı sular cännäte” tapşıruın här çärşämbe tıňlıy alasız.

Törkiyädän çittäge törek äsärläre

Tapşırunı pänceşämbe könnärendä tıñlıy alasız. Älege tapşıruda Törkiyädän çittä onıtıluğa yöz totuçı törek äsärlären tanıtu, alar xaqında centekle mäğlümat birü maqsat itep quyıla.

Din wä äxlaq

Tapşıru atnanıň comğa könnärendä efirğa çığa. Allahqa ışanu, iman, anıň nigezläre, Qor’än-ı Kärim, İslam dine, dini bäyrämnär, ğoref–ğadätlär, xälal häm xäräm, dinneň keşe tormışındağı role, yäşäw häm ülem kebek küp kena mäs’älälär dönya belän bäyläneşle räweştä törle misallar, ürnäklär yärdämendä aňlatıla.

Törki dönya xäbärläre

İke atnada 1 tapqır här şimbä tapşırıluçı programmabızda Azärbaycan, Qazaqstan, Qırğızstan, Üzbäkstan, Törekmänstan, Tatarstan, Başqortstan, Tıva ölkäse, Haqas cömhüriyätläre häm Törkiyädä barlıqqa kilgän ähämiyätle säyäsi, mädäni, mäğarif häm turizm belän bäyle waqiğalar, täraqqıyätlär, iskä alu tantanaları, kürgäzmälär, söyläşülär h.b. turında xäbärlär urın ala.

Anadolu rivayätläre

Tapşıru şimbä könnärendä xozurlarığızğa täqdim itelä. Törkiyädäge Anadolu cirläre matur geografiyäse, bay tarixı belän bergä mädäniyäte häm folklorı belän dä iğtibarnı cälep itä. Borınğı zamannardan birle Anadoluda yäşägän tsivilizatsiyälär Törkiyägä may miras qaldırğan. Törkiyä keşelek dönyasınıñ urtaq mirası itep kürüçe bu qimmätlärne saqlaw häm tükmi–çäçmi kiläse buınnarğa tapşıru öçen zur tırışlıq quya. Bu qimmätle mirasnıñ ber öleşe bulğan folklor äsärläre belän sezne “Anadolı rivayätläre” tapşıruında tanıştıraçaqbız.

Törek wä tatar dönyasında

Tapşırunı här atna yäkşämbe könne tıňlıy alasız. Programma Törkiyä belän Tatarstan arasında mädäni, iqtisadıy mönäsäbätlär, urtaq fänni eşçänleklär, mädäniyät häm sänğat çaraları, Törkiyä tarixında tirän ez qaldırğan tatarlar xaqında mäğlümatlar, Tatarstanda häm törle töbäklärdä yäşäwçe qazan tatarları belän bäyle mädäniyät xäbärläre, Törkiyä häm Tatarstanda oyıştırılğan törki dönya xaqında tel, tarix häm mädäniyät cıyılışları, sänğat eşçänlekläre, räsem häm kitap kürgäzmäläre, törki cämğiyätlär dönyasınnan alınğan xäbärlärne tıňlawçılarıbızğa citkerüne maqsat itep quya.

Tapşıruda şulay uq törek häm tatar wäkillekläreneň säfärläre, qunaqlar belän ütkärelgän äňgämälär, intervyular, telefon elemtälärenä dä kiň urın birelä.

Ütkännärdän kiläçäkkä Mäwlana

Tapşıruda dönyanıň tanılğan şağire häm sufıylarınnan berse bulıp sanalğan Mäwlana Cälaletdin-i Rumıynıň qısqaça tormış xikäyäse, äsärläre, üze ışanğan, belgän häm yäşägän İslam, Mäwläwilektä ädäp häm ğomere buyı zur ähämiyät birgän Sema xaqındağı fikerlären taba alasız. Ayıruça, qabat anıň böyeklegen häm ähämiyäten aňlatu öçen äytelgän qayber süzlär dä yazmada urın alaçaq. Tapşırunıň maqsatı – Mäwlananıň tağın da yaxşıraq tanıtılıp, yarattırıluı.

Ütkännärdän kiläçäkkä Mäwlana programmasın iyul ayınnan başlap här sişämbe könne tıňlıy alasız.

Tarix buyınça törki başqalalar

İyul ayınnan başlap tapşırılaçaq yazmada Urta Aziyadan alıp Anadoluğa qadär barlıq törki däwlätlär häm başqalalar turında mäglümat taba alırsız. Bu tapşıruıbızda törki xalıqlarnıň başqalaları bulğan şähärlärne bar yaqları belän tanıtırbız. Yazmada şähärlärneň tarixtağı urınnarı, qaldırğan ezläre, baylıq häm üzençälekläre, izge cirläre, eçke häm tışqı säyäsätläre, tanılğan isemnäre h.b. urın alaçaq. Tarix buyınça törki başqalalar programması iyul ayınnan başlap här pänceşämbe könne efirğa çığaçaq.

Törki xalıqlar dönyası

Tapşırunı üktäbr ayınnan başlap tıñlıy alasız. Bu tapşıruda bäysezlek aluğa ireşkän törki cömhüriyätlärdän Azärbaycan, Qazaqstan, Qırğızstan, Üzbäkstan, Törekmänstan häm başqa törki tuğandaş cämğiyätlärneñ tarixi, mädäni häm sotsial tözeleşlären añlataçaqbız. Şulay uq törki geografiyägä taralğan törki xalıqlar häm alar belän mönäsäbätlär qorğan başqa tuğandaş cämğıyätlärneñ xäzerge köndäge torışlarına bäyä biräçäkbez.

Küreneş

Tapşıruda bar dönya illäre belän Törkiyä arasındağı säyäsi, iqtisadi, mädäni häm sotsial ölkälärdäge mönäsäbätlär häm bu yuldağı täraqqıyätlär urın ala. Programmanıň maqsatı – Törkiyäneň tışqı säyäsäten dönya cämäğatçelegenä citkerü.

Könüzäge

Tapşıru Törkiyä häm yaqın geografiyası belän bäyle täraqqiyätlärne, xalıqara mönäsäbätlärne üz eçenä ala. Bu tapşıruıbıznıň maqsatı - Atatörek qorğan Törkiyäneň tışqı säyäsäte çikläre eçendä Törkiyäneň üze häm töbägen qızıqsındıruçı könüzäk mäs’älälär, täraqqiyätlär belän bäyle bularaq totışın aňlatu, eçke häm çit ildäge täraqqiyätlärne Törkiyäneň qaraşı cähatennän bäyälap, xalıqara cämäğatçelekne oyıştıruğa öleş kertü.

Ähämiyätle soraw

Tapşıruda tıňlawçılarıbızğa här ay Törkiyäneň üzençälekläre, baylıqları, könüzäk mäs’älälär häm “Törkiyä awazı” radiosı belän bäyle soraw birelä. Ciräbä yärdämendä bilgelänäçäk sorawğa döres cawap birgän 3 tıňlawçıbızğa “Törkiyä awazı” radiosı büläge tapşırıla. Atnada 5 kön tapşırılaçaq programmabıznıň maqsatı – “Törkiyä awazı”na qarata qızıqsınunı arttıru häm Törkiyäne tanıtu.

Törek matbuğatına küzätü

Här könne xäbärlärdän soň tapşırılaçaq Törek matbuğatına küzätüdä törek gazetlarında urın alğan xäbär, aňlatma häm yazmalar citkerelä. Törkiyädä barlıqqa kilgän waqiğa häm täraqqıyätlärgä qısqaça küzätü yasala. Sport, sänägät, iqtisad, mädäniyät häm sänğat säxifälärennän özeklär urın ala.

Dönya matbuğatına küzätü

Här atnanıň çärşämbe könendä iğtibarığızğa ”Dönya matbuğatına küzätü” täqdim itäbez. Çit tellär häm şivälär mödirlege tarafınnan äzerlängän bu xäbär programmasında çit illärdä çığuçı gazet–jurnallarda Törkiyä belän bäyle xäbärlärgä qısqaça küzätü yasala. Çit il matbuğatında urın alğan Törkiya xaqındağı xäbärlärgä, waqiğalarğa aňlatmalar, bäyälämälär, açıqlawlar, törle qaraş–fikerlär bu küzätüdä kiň urın ala. Här atna çärşämbe kön “Dönya matbuğatına küzätü”ne tıňlarğa onıtmağız.

Yaña yılğa bağışlanğan tapşırunıñ podkast (mp3) yazması

Tapşıru turında fikerläregezne citkerü öçen basığız